Công tác kiểm toán là một trong những chìa khóa tăng cường sự minh bạch, sức cạnh tranh của các doanh nghiệp  Việt nam. Nhưng nhân lực phục vụ cho ngành kiểm toán đang thiếu hụt cả lượng và chất.

Về số lượng hơn 1.000 Kiểm toán viên Việt nam (KTV VN) hiện nay không chỉ là nguồn “tài nguyên” quý của 145 Công ty Kiểm toán mà còn là mục tiêu “săn đuổi” của nhiều Công ty chứng khoán, ngân hàng, quỹ đầu tư, Tổng công ty với mức lương cao gấp đôi hoặc gấp 3 lần lương của Kiểm toán viên.

Trả lương gấp 3 để kéo người.

Chưa kể sức hút của các cơ quan quản lý Nhà nước, Tổng công ty, trường Đại học cần người có kiến thức, kinh nghiệm thực tế để giảng dạy. Trong khi đó, thời gian để một cử nhân tài chính nhận được chứng chỉ Kiểm toán viên phải mất từ 5-7 năm.Về chất lượng, Việt nam mới chỉ có khoảng 1/5 Kiểm toán viên đạt chứng chỉ hành nghề của một số hội nghề Kế toán, Kiểm toán quốc tế như: ACCA (Hiệp hội Kế toán công chứng Anh), CPA Úc, CPA Singapore… Đa số KTV VN thành thục về chuyên môn, nhưng khả năng tư vấn cho doanh nghiệp chưa cao. Ngoài ra, khả năng ngoại ngữ cũng là trở ngại khá lớn với Kiểm toán viên Việt nam. Theo đánh giá của giám đốc một công ty Kiểm toán Việt nam, quá trình hội nhập xuất hiện nhiều danh nghiệp liên doanh, 100% vốn nước ngoài cùng các hợp đồng kiểm toán khá hấp dẫn. Nhưng nếu các Công ty Kiểm toán Việt Nam chỉ có những Kiểm toán viên vững về nghiệp vụ mà kém ngoại ngữ thì cũng không thể cạnh tranh với các Công ty Kiểm toán quốc tế ngay trên “sân nhà”. 

Nâng cấp nhưng vẫn yếu.

VN đang thừa nhận chứng chỉ Kiểm toán viên (KTV) của 20- 30 Hiệp hội KT các nước trên thế giới như: ACCA, CPA Úc, CPA Singapore, CPA Mỹ…Công tác đào tạo KTV VN đã được nâng câp nhiều nội dung nhưng vẫn còn nặng về lí thuyết, trong khi đó khả năng thực hành và giải quyết tình huống của KTV ngay ở các Công ty Kiểm toán còn yếu.Ông Bùi Văn Mai, Vụ trưởng Vụ chế độ Kế toán và Kiểm toán (Bộ Tài chính), kiêm Chủ tịch Hội KTV hành nghề VN (VACPA) cho biết, quá trình đào tạo để một KTV có chứng chỉ hành nghề phải mất từ 5-7 năm, do vậy việc có một đội ngũ KTV đông đảo đáp ứng đủ nhu cầu thị trường là điều không thể thực hiện “một sớm một chiều”. VACPA chủ trương quốc tế hóa trình độ KTV VN với mục tiêu đưa 50% KTV đạt chứng chỉ nghề quốc tế vào năm 2012. Để triển khai mục tiêu này, VACPA khuyến khích các hình thức liên kết đào tạo với các tổ chức nước ngoài. Ông Mai cho biết thêm : “Chúng tôi tạo điều kiện cho tổ chức nghề nghiệp quốc tế vào VN hoạt động. Thông qua việc hợp tác với nước ngoài, chúng tôi đan xen việc đưa giảng viên quốc tế cùng các giảng viên VN trong các khóa học nhằm truyền đạt các kinh nghiệm quốc tế cho KTV VN. Hơn nữa, ngành KT VN có cơ hội cập nhật kinh nghiệm tổ chức thi, các hội viên được cung cấp thông tin, hỗ trợ trực tiếp về khách hàng, kiểm soát chất lượng KTV, các giáo trình tài liệu quốc tế có thể in ấn ở VN với giá rẻ giúp nhiều KTV nâng cao trình độ…”. Sau gần 2 năm hoạt dộng, số lượng hội viên VACPA tăng từ 300 lên 750.“ VACPA đang nâng cao các hoạt dộng của Hội, thông qua công tác quản lý KTV, xây dựng theo mô hình tổ chức quốc tế, cập nhật các chương trình đạo tạo, hợp tác quốc tế…với mục tiêu: VACPA- gia tăng giá trị hội viên”, ông Mai chia sẻ. Ngành KT xuất hiện đầu tiên ở VN từ năm 1991. Sau 16 năm phát triển, VN hiện có 141 Cty KT VN, 4 Cty KT 100% vốn nước ngoài đang hoạt động. Qua 13 kì thi, Bộ Tài chính đã cấp chứng chỉ KTV cho gần 1.500 người nhưng chỉ có khoảng 1.000 KTV đang hành nghề, khoảng 300 người có chứng chỉ KTV của các Hội nghề nghiệp quốc tế cấp.                                                                                                        

Hoàng Mạnh